W świecie iluzji coraz trudniej wychować silnego człowieka
Żyjemy w czasach, w których rzeczywistość coraz częściej miesza się z iluzją. Wystarczy wejść na media społecznościowe – wszystko wygląda tam idealnie. Idealne życie, idealne wakacje, idealne sukcesy. Problem polega na tym, że nasze dzieci również patrzą na ten świat i zaczynają wierzyć, że tak właśnie wygląda rzeczywistość.
Kilka miesięcy temu trafiłem na wyniki badań prowadzonych przez Fundację Martyny Wojciechowskiej. Jedna informacja szczególnie mnie zatrzymała. Około 40% młodych ludzi deklarowało, że miało myśli samobójcze. Kiedy to przeczytałem, naprawdę mnie to wstrząsnęło.
Jako ojciec trzech synów zacząłem się wtedy bardzo poważnie zastanawiać nad jedną rzeczą: co tak naprawdę buduje odporność psychiczną u dzieci?
Im dłużej o tym myślałem, tym bardziej dochodziłem do jednego wniosku – porażki.
1. Czego nauczyły mnie porażki
Kiedy spojrzę na swoje życie z perspektywy czasu, mogę powiedzieć coś dość przewrotnego. Większość decyzji, które podejmowałem w swoim życiu, kończyła się porażką.
Dotyczyło to zarówno biznesu, jak i sportu czy różnych projektów, które próbowałem realizować. I paradoksalnie to właśnie te porażki budowały kolejne rozwiązania, pomysły i doświadczenia.
Bardzo dobrze pamiętam też swoją historię ze sportem. Jako młody chłopak trenowałem karate. Na początku praktycznie wszystko mi nie wychodziło. Ciosy były niedokładne, technika kulała, a na zawodach często przegrywałem.
Nie ukrywam – bardzo mnie to demotywowało.
W pewnym momencie jednak trafiłem na trenera, który zmienił moje podejście do treningu. Nie mówił mi, że jestem wyjątkowy. Nie próbował mnie pocieszać. Mówił raczej bardzo prosto:
„Ćwicz dalej.”
I to było wszystko.
Ćwicz.
Ćwicz jeszcze raz.
Ćwicz codziennie.
Z czasem zrozumiałem coś bardzo ważnego – porażka nie jest końcem drogi. Porażka jest elementem procesu.
2. Dlaczego dzieci muszą doświadczać trudnych sytuacji
Dzisiaj mam wrażenie, że wielu dorosłych próbuje chronić dzieci przed porażką za wszelką cenę.
Nie chcemy, żeby:
- przegrały zawody,
- dostały gorszą ocenę,
- ktoś ich nie zaprosił na urodziny,
- poczuły się odrzucone.
Naturalnie jako rodzice chcemy je chronić. Problem polega na tym, że życie i tak tego nie zrobi.
W dorosłym świecie każdy z nas doświadcza:
- odrzucenia,
- błędów,
- niepowodzeń,
- strat.
Jeżeli dziecko nie nauczy się radzić sobie z takimi sytuacjami w dzieciństwie, to później może być mu znacznie trudniej.
Czasami wystarczy bardzo prosta sytuacja.
Ktoś nie zaprosił dziecka na urodziny.
Naszą naturalną reakcją jest chęć natychmiastowego rozwiązania problemu. A czasami warto powiedzieć tylko:
„Trudno. Następnym razem zaprosisz kogoś do siebie.”
Tak właśnie buduje się odporność psychiczną.
3. Co mówią psychologowie?
Psychologia od lat pokazuje, że umiejętność radzenia sobie z porażką jest jednym z najważniejszych elementów rozwoju dziecka.
W książce „Mindset” Carol Dweck autorka opisuje koncepcję tzw. growth mindset, czyli nastawienia na rozwój. Dzieci, które uczą się traktować błędy jako element nauki, rozwijają większą wytrwałość i chętniej podejmują nowe wyzwania.
Podobne wnioski przedstawia Angela Duckworth w książce „Grit”, gdzie pokazuje, że sukces w życiu znacznie częściej wynika z wytrwałości niż z samego talentu.
Z kolei psycholog społeczny Jonathan Haidt w książce „The Coddling of the American Mind” zwraca uwagę na jeszcze jeden ważny problem. Nadmierne chronienie dzieci przed trudnościami sprawia, że w dorosłym życiu mogą być mniej odporne psychicznie.
Innymi słowy – dzieci potrzebują wyzwań i doświadczeń, które pozwolą im zbudować wewnętrzną siłę.
4. Jak budować odporność psychiczną u dzieci
Jako ojcowie mamy ogromny wpływ na to, jak nasze dzieci będą reagowały na trudne sytuacje.
Z mojego doświadczenia kilka rzeczy jest szczególnie ważnych.
Nie zabieraj dziecku porażki
Czasami najlepszą pomocą jest po prostu bycie obok i wysłuchanie.
Sport jest najlepszą szkołą charakteru
Sport naturalnie uczy przegrywania, a jednocześnie pokazuje, że można próbować jeszcze raz.
Pokazuj własne błędy
Dzieci powinny widzieć, że ojciec też czasami się myli i też czasami przegrywa.
Ucz wytrwałości
Czasami najważniejsze zdanie, które możemy powiedzieć dziecku, brzmi:
„Spróbuj jeszcze raz.”
Nie rozwiązuj wszystkich problemów za dziecko
Życie i tak kiedyś je sprawdzi.
Silny charakter rodzi się w trudnościach
Prawda jest taka, że odporność psychiczna nie powstaje w komfortowych warunkach.
Powstaje wtedy, kiedy człowiek doświadcza trudności, kiedy coś mu nie wychodzi, kiedy musi spróbować jeszcze raz.
Dlatego jako ojcowie powinniśmy pamiętać o jednej rzeczy.
Nie chodzi o to, żeby dzieciom było zawsze łatwo.
Chodzi o to, żeby nauczyć je wstawać, kiedy upadną.
